Het fiscale dossier begrijpelijk maken voor iedere burger
- Service Design
- UX Research
- UX Design
- Design Thinking
- Prototyping
Hoe geef je burgers inzage in hun eigen fiscale dossier, op een manier die ze écht begrijpen?
De Belastingdienst heeft de opdracht gekregen om alle relevante dossiergegevens beschikbaar te maken voor burgers — een verplichting die politiek is vastgelegd via het amendement-Omtzigt en inmiddels is opgenomen in het Belastingpakket 2026. Dit is niet alleen een enorme data-uitdaging, maar ook een ontwerpuitdaging: welke data is begrijpelijk, hoe moet het opgewerkt worden, en welke gegevens horen bij elkaar om tot een logisch verhaal te komen? Ik droeg bij aan de prototype fase van dit project. Daarnaast heb ik een groot deel van de definitie gezet voor de eerste versie van de interface.
Gezien dit project nog grotendeels in uitvoer is, is het nog niet mogelijk om de complete interface te tonen.
🧭 De kernvraag bepalen via een design sprint
Het project startte met een design sprint waarin we met behulp van design thinking de centrale vraag probeerden te beantwoorden: hoe maak je een interface die begrijpelijk is, maar ook geschikt voor data die je nog niet volledig kent? Met andere woorden: een interface die na verloop van tijd gemakkelijk uitgebreid kan worden met nieuwe gegevens wanneer die beschikbaar komen.
Met Figma-prototypes deed ik vervolgens guerilla research op straat — tablet in de hand, vragen aan willekeurige burgers. Zo kwamen we snel tot concrete inzichten zonder lang te hoeven wachten op formele testmomenten.
💡 Een aanname die de ontwerpaanpak fundamenteel veranderde
De eerste aanname was dat burgers zo veel mogelijk gegevens willen zien die de Belastingdienst over hen heeft. Maar de onderzoeksresultaten vertelden een ander verhaal: burgers zijn vooral benieuwd naar onderbouwingen en uitkomsten van een zaak. Diepere technische details zijn voor de gemiddelde Nederlander veel minder relevant.
Dit inzicht veranderde de ontwerpaanpak fundamenteel. In plaats van een interface die zo volledig mogelijk alle data toont, ging de focus liggen op context en betekenis: wat heeft de Belastingdienst besloten, en waarom? Burgers reageerden positief op het idee dat de Belastingdienst op deze manier transparantie biedt — dat vertrouwen was een belangrijk vertrekpunt voor het ontwerp.
✏️ Van prototype naar end-to-end ontwerp
Op basis van de sprint-inzichten werkte ik twee prototypes uit en bouwden we technische demos. Deze zijn gevalideerd via usability testing. Ik was verantwoordelijk voor het ontwerp én voor het uitzoeken welke data realistisch beschikbaar was en hoe die in de interface zou passen.
Daarna volgde het volledige ontwerp: data interpreteren, categoriseren en vertalen naar logische user journeys & customer flows — van concept naar definitief ontwerp, gevalideerd via semi-structured interviews.
✅ Uitkomst
Het project bevindt zich nog in de uitrollfase. De vertraging zit niet in het ontwerp, maar in de technische uitdaging van het filteren van gevoelige gegevens voordat dossiers publiek toegankelijk kunnen worden gemaakt — een complexiteit die ook in de publieke kamerstukken is erkend. De ontwerpen en prototypes liggen klaar als de technische randvoorwaarden zijn ingevuld.
Het project liet zien dat transparantie voor burgers niet betekent: alles tonen. Het betekent: de juiste informatie, op het juiste moment, begrijpelijk gepresenteerd.
contact.title
contact.name
contact.role
contact.email
contact.phone